Sosyal yardım kurumları, örneğin Sosyal Yardım Dairesi (Sozialamt) veya İş ve İşçi Bulma Kurumu (Jobcenter) karşısında da borçlanmalar olabilir. Bunlar, özellikle geri ödenmesi gereken kredilerden ve haksız yere ödenmiş yardımların iadesinden kaynaklanır.
Böyle bir durumda, talebin hangi kurumdan geldiğini bilmek önemlidir. Düzenlemeler, kişinin SGB II yardımları (“Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri)”) mı yoksa SGB XII kapsamındaki sosyal yardımları (Geçim Yardımı, Yaşlılıkta veya Çalışma Gücünü Kaybetme Durumunda Temel Güvence) mı aldığına bağlı olarak farklılık gösterir.
Krediden Kaynaklanan Borçlar
Özel yaşam koşulları veya bir acil durum nedeniyle günlük ihtiyaçlar için kısa vadede daha fazla paraya ihtiyaç duyan ve bunu aylık yardım ödemelerinden ya da mevcut varlıklarından karşılayamayan kişilere başvuru üzerine “kaçınılmaz bir ihtiyaç” (unabwendbarer Bedarf ) için kredi verilebilir.
Kaçınılmaz bir ihtiyaca örnekler:
- Kira borçları veya ödenmemiş elektrik ve su faturaları nedeniyle konut güvenliğini sağlamak için para
- Yeni bir ev kiralarken ödenecek depozito
- Fırın veya çamaşır makinesi gibi gerekli cihazların tamiri
- Büyüme çağındaki çocuklar için yeni kışlık kıyafetlerin alınması
- Hırsızlık veya başka bir kayıp nedeniyle gerekli eşyaların yenilenmesi
Bir kredinin ne için alınabileceği ve hangi koşullarda geri ödeneceği, büyük ölçüde SGB II (Jobcenter/İş Ajansı) mi yoksa SGB XII (Sosyal Yardım Dairesi) kapsamındaki yardımlardan mı faydalanıldığına bağlıdır.
Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri) (SGB II) kapsamında, kredinin geri ödenmesi yasal olarak düzenlenmiştir. Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri) alındığı sürece, kredi geri ödeme yükümlülüğü, ödemenin yapıldığı aydan itibaren temel ihtiyaç ödemelerinin % 5 oranında azaltılması yoluyla karşılanır. Eğer Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri) artık alınmıyorsa, örneğin yeni bir işe başlanması nedeniyle, kredi henüz tamamen ödenmemişse, kalan borç tutarı derhal ve tam olarak ödenmek zorundadır.
Sosyal yardımda (SGB XII), kredi geri ödemesi yasal olarak düzenlenmemiştir. Bunun yerine, bireysel bir karar (Festsetzungsbescheid) ile belirlenir veya kredi sözleşmesinde önceden kararlaştırılan kurallara göre yapılır. Kredi geri ödemesinin şartı, kredinin alındığı acil durumun artık sona ermiş olması ve geri ödemenin kişiyi tekrar yardıma muhtaç duruma düşürmemesidir. Burada, kredi borçlusunun ekonomik ödeme gücü dikkate alınmak zorundadır.
Yardımlardan Geri Ödeme Kaynaklı Borçlar
Aşağıdaki durumlarda Jobcenter veya Sosyal Yardım Dairesi (Sozialamt) ödenen yardımları geri talep edebilir:
- Sosyal olmayan davranış nedeniyle yardıma muhtaç hale gelmek
- Haksız yere alınan yardımlar: Bu, yanlış beyanda bulunulması, hatalı durum değerlendirilmesi veya yanlış bir kararnameye yol açan idari bir hata sonucu olabilir.
1. Sosyal Olmayan Davranış
Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri) veya sosyal yardım bağlamında sosyal olmayan davranış, bir kişinin kasıtlı veya ihmalkar bir şekilde kendi zor durumunu veya yardıma muhtaç hale gelmesini kendi sebep olduğu durumlar için kullanılır. Örneğin, bir iş veya eğitim yerini geçerli bir neden olmaksızın terk ederek düzenli gelirden yoksun kalmak ya da kısa bir süre içinde büyük bir mal varlığını savurgan bir şekilde tüketmek, oysaki bu mal varlığı ile geçim sağlanabilirdi.
Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri) veya sosyal yardım durumlarında sosyal olmayan davranış söz konusu olduğunda, alınan tüm yardımları geri ödemek zorunludur (§ 34 SGB II, § 103 SGB XII). Bu konuda bir resmi karar (Bescheid) yayımlanır. Yardım alınmaya devam ediliyorsa, mevcut yardım hakkı ile mahsup yapılabilir. Bu durumda, bir sonraki aylık ödeme daha düşük olur çünkü kurum, borcun bir kısmını keser. Sosyal olmayan davranış durumunda kesinti oranı, temel ihtiyacın % 30‘udur (§§ 34, 43 Abs. 2 SGB II; § 26 Abs. 2, § 104 SGB XII).
Geri ödemeden yalnızca bu durum kişinin aşırı bir mağduriyetine yol açarsa feragat edilebilir. Bu durum her olay için ayrı değerlendirilmelidir. Ancak mağduriyet durumunun tanınması katı şartlara bağlıdır ve çoğu zaman yargı yoluyla kabul ettirilmek zorundadır.
Dikkat: Bu tür borçlar miras alınabilir! Bu tür borçları yalnızca sosyal olmayan davranışta bulunan kişi geri ödemekle yükümlüdür. Diğer aile üyeleri – ihtiyaç birliği kapsamına girseler bile – borçlu olarak kabul edilmezler.
2. Haksız Yere Alınan Yardımlar
Eğer bir yardım kararı hatalı olduğu için değiştirildiğinde veya iptal edildiğinde fazla ödeme yapılmışsa, Jobcenter veya Sosyal Yardım Dairesi (Sozialamt) bu fazla ödemeyi geri isteme hakkına sahiptir. Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri) kapsamında, kesinti oranı, temel ihtiyaç tutarının en fazla % 10‘u ka-
dar olabilir (§§ 41, 43 Abs. 2 SGB II). Sosyal yardım hukukunda ise sadece %30‘luk bir üst sınır vardır
(Regelbedarfsstufe 1); burada Sosyal Yardım Dairesi, kesinti miktarı konusunda geniş bir takdir yetkisine sahiptir. Hem sosyal yardımda hem de Bürgergeld (Vatandaşlık Geliri)‘de (burada daha sınırlı olmakla birlikte), kesintiler kurumun takdirine bağlıdır. Kurum, her durumda kesinti yapıp yapmayacağına ve ne ölçüde yapacağına karar vermeli ve bu kararı gerekçelendirmelidir.
Dikkat: Eğer geri ödeme talep kararında takdir yetkisinin nasıl kullanıldığına dair açıklamalar bulunmuyorsa, bu durum hukuka aykırıdır! Bu durumda karara karşı itiraz edilmelidir.
Bir kişi, yalnızca kurumun yaptığı hatalı bir hesaplama nedeniyle haksız yere bir yardım almışsa, bu yardımı yalnızca hatayı fark edebilmişse geri ödemek zorundadır. Ancak kişi, bu kararın doğruluğuna güvenmiş ve bu güvenle yardımı harcamışsa, aslında haksız olan bu yardımı geri ödemek zorunda değildir.
Bir kişinin iyi niyetli olup olmadığı, idari işlemin doğruluğuna güvenip güvenemeyeceği ve hatayı dikkatli bir şekilde inceleyerek fark edebilmesi gerekip gerekmediği her zaman duruma bağlı olarak değerlendirilir. Örneğin, düzenli olarak ödenen bir yardımın belirgin bir neden olmaksızın aniden yükselmesi ve bunun kararda açıklanmaması durumunda şüphe duyulmalıdır.
